Tι είναι το αγγειοοίδημα;
Είναι ένα είδος πρηξίματος – μια άθροιση υγρού ανάμεσα στα κύτταρα – στα βαθύτερα στρώματα του δέρματος. Συνήθως είναι σκληρό, δεν πονάει στην πίεση και πριν εμφανιστεί κάποιοι αναφέρουν “τσιμπήματα” τοπικά στο δέρμα ή αίσθημα τάσης. Σπανιότερα, ειδικές μορφές αγγειοοιδήματος μπορεί να εμφανιστούν στο έντερο ή το αναπνευστικό.

Πώς δημιουργείται το αγγειοοίδημα;
Ουσιαστικά πρόκειται για υγρά του αίματος (πλάσματος) που διαχέονται από το εσωτερικό των αγγείων στους ιστούς γύρω από τα αγγεία. Τα υγρά αυτά αθροίζονται και έτσι δημιουργείται το αγγειοοίδημα. Οι αιτίες που μεγαλώνουν τα ήδη υπάρχοντα κενά που υπάρχουν ανάμεσα στα μικρά αγγεία ποικίλουν.

Πόσο διαρκεί;
Εξαρτάται από την αιτία που το προκάλεσε. Συνήθως μέχρι 24 ώρες, αλλά σπανιότερα σε κάποιες περιπτώσεις από δύο ως και πέντε ημέρες. Όταν υποχωρήσει, οι ιστοί γίνονται φυσιολογικοί, όπως ήταν και πριν.

Πώς εκδηλώνεται συνήθως το αγγειοοίδημα;
Εμφανίζεται αιφνίδια. Είναι σκληρό. Έχει το χρώμα του δέρματος ή είναι ελαφρά ρόδινο. Είναι εντοπισμένο. Συνήθως δεν προκαλεί φαγούρα ή πόνο. Μπορεί να υποτροπιάζει συχνά.

Σε ποια σημεία του σώματος εμφανίζεται το αγγειοοίδημα στο δέρμα;
Συνήθως σε περιοχές που το δέρμα είναι πιο χαλαρό, όπως τα βλέφαρα, τα χείλη, τα δάκτυλα ή σπανιότερα στα γεννητικά όργανα.

Εμφανίζεται μόνο του το αγγειοοίδημα ή συνοδεύεται από δερματικό εξάνθημα άλλα συμπτώματα;
Είναι πολύ σημαντικό αν το αγγειοοίδημα συνοδεύεται από ένα δερματικό εξάνθημα. Στην περίπτωση αυτή μιλάμε για κνίδωση που εκδηλώνεται με πομφούς (στρογγυλά εξανθήματα σαν πετάλες διαφόρων μεγεθών που ενίοτε συρρέουν σε πλάκες ή και μια εικόνα γεωγραφικού χάρτη). Στην κνίδωση το εξάνθημα «φαγουρίζει» έντονα, υποχωρεί από το ένα σημείο και εμφανίζεται κάπου αλλού. Είναι εντελώς διαφορετικά τα αίτια αλλά και η σοβαρότητα της πάθησης αν το αγγειοοίδημα συνοδεύεται από κνίδωση.

Που οφείλεται συνήθως το αγγειοοίδημα όταν συνυπάρχει κνίδωση;
Τις περισσότερες φορές η κνίδωση συνοδεύει το αγγειοοίδημα. Σπανιότερα το αγγειοοίδημα μπορεί να εκδηλώνεται ταυτόχρονα με κάποια φυσική κνίδωση όπως π.χ. κνίδωση εκ ψύχους. Σε άλλες περιπτώσεις, κνίδωση και αγγειοοίδημα μπορεί να αποτελούν εκδηλώσεις μιας πιο σοβαρής και γενικευμένης αλλεργικής αντίδρασης, της αναφυλαξίας. Επειδή η αναζήτηση του αιτίου της κνίδωσης ή της αναφυλαξίας είναι σύνθετη, θα την διεκπεραιώσει ο αλλεργιολόγος με προσεκτικό ιστορικό, κλινική εξέταση και περαιτέρω έλεγχο με δερματικές δοκιμασίες και εργαστηριακές εξετάσεις, εφόσον κριθούν απαραίτητες.

Που οφείλεται συνήθως το αγγειοοίδημα όταν δεν συνυπάρχει κνίδωση;
Το αγγειοοίδημα χωρίς κνίδωση είναι λιγότερο συχνό. Ενίοτε οφείλεται στη λήψη φαρμάκων εναντίον της υπέρτασης και συγκεκριμένα εκείνων που ανήκουν στην κατηγορία των αναστολέων του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτενσίνης (αΜΕΑ). Επίσης η ασπιρίνη και τα άλλα φάρμακα που χορηγούνται σαν παυσίπονα, αναλγητικά, αντιφλεγμονώδη και ανήκουν στην κατηγορία των μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών φαρμάκων (ΜΣΑΦ) μπορεί να προκαλέσουν μεμονωμένο αγγειοοίδημα ενίοτε και ιδιαίτερα γύρω από τα μάτια, το μέτωπο και την περιοχή του προσώπου γενικότερα. Σε ότι αφορά βέβαια τα ΜΣΑΦ συχνότερα προκαλούν αγγειοοίδημα που συνοδεύεται και από κνιδωτικές βλάβες. Τέλος πολύ σπανιότερες είναι παθήσεις που εκδηλώνονται αποκλειστικά με αγγειοοίδημα και είναι το κληρονομικό ή επίκτητο αγγειοοίδημα από ανεπάρκεια του C1 αναστολέα. Πρόκειται για νοσήματα ιδιαίτερα σοβαρά με απειλητικές για την ζωή εκδηλώσεις, που μπορούν όμως να διαγνωστούν εύκολα με τον κατάλληλο εργαστηριακό έλεγχο, αντιμετωπίζονται δε αποτελεσματικά με ειδική φαρμακευτική αγωγή.

Υπάρχει αγγειοοίδημα στον λάρυγγα;
Ναι, και είναι ιδιαιτέρα σημαντικό να αναγνωριστεί και να αντιμετωπιστεί άμεσα. Παρατηρείται στην αναφυλαξία, στο κληρονομικό και επίκτητο αγγειοοίδημα και στο αγγειοοίδημα από αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου. Αντίθετα ΔΕΝ παρατηρείται στο αγγειοοίδημα που συνοδεύεται από κνίδωση. Το αγγειοοίδημα στον λάρυγγα μπορεί να είναι επικίνδυνο για τη ζωή γιατί εμποδίζει την αναπνοή. Μετά την αντιμετώπιση του επεισοδίου στο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών είναι πλέον δουλειά του ειδικού αλλεργιολόγου αποκλειστικά να διερευνήσει το αγγειοοίδημα, να θέσει τη διάγνωση, να καθορίσει την θεραπεία και να δώσει τις κατάλληλες οδηγίες για πρόληψη και αντιμετώπιση των επεισοδίων.

Είναι επικίνδυνο το αγγειοοίδημα στα πλαίσια χρόνιας κνίδωσης;
Όχι, είναι απλά μια πιο εντυπωσιακή εκδήλωση της νόσου. Εφόσον ο ασθενής πάσχει από χρόνια κνίδωση, δεν έχουν περιγραφεί περιπτώσεις με αγγειοοίδημα στο λάρυγγα που μπορεί να προκαλέσει δυσχέρεια στην αναπνοή.

Είναι επικίνδυνο το αγγειοοίδημα της αναφυλαξίας;
Ναι και απαιτεί άμεση αντιμετώπιση. Από τα συχνότερα αίτια θανάτου από αναφυλαξία είναι το αγγειοοίδημα του λάρυγγα οπότε ή καθυστερημένη αντίδραση μπορεί να αποβεί μοιραία για τον ασθενή.

Υπάρχει αγγειοοίδημα στο έντερο;
Ναι, αλλά σε ορισμένες σπάνιες καταστάσεις και δεν έχει καμία σχέση με την “δυσανεξία” σε τροφές και φυσικά την τροφική αλλεργία. Παρατηρείται σε κληρονομικό ή και σε επίκτητο αγγειοοίδημα καθώς και στο αγγειοοίδημα από αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου. Εκδηλώνεται με πολύ ισχυρό κοιλιακό πόνο και εμέτους ή διάρροιες που ενίοτε ανακουφίζουν παροδικά τον πόνο. Τα επεισόδια διαρκούν λίγες ημέρες ,υποχωρούν και μπορεί να επαναλαμβάνονται.

Πως μπορώ να ξέρω ότι το ΑΟ μου οφείλεται σε αναστολείς μετατρεπτικού ενζύμου;
Οι ασθενείς με υπέρταση που λαμβάνουν αντι-υπερτασικά φάρμακα της οικογένειας των αναστολέων του μετατρεπτικού ενζύμου (αΜΕΑ) μπορεί να εμφανίσουν αγγειοοίδημα. Σε διάφορες μελέτες η συχνότητα εμφάνισης του αγγειοοιδήματος ήταν από 0,1% ως 2%. Συνήθως εμφανίζεται τον πρώτο μήνα από την έναρξη της θεραπείας και στις περισσότερες περιπτώσεις το πρώτο εξάμηνο, μπορεί όμως να εμφανιστεί σε οποιοδήποτε διάστημα μετά την έναρξη της θεραπείας, ακόμα και χρόνια. Το κάπνισμα, το γυναικείο φύλο και η μεγαλύτερη ηλικία αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης της επιπλοκής αυτής. Μπορεί να εμφανισθεί στο δέρμα, συνήθως στα χείλη και στη γλώσσα, στο πεπτικό ή στο λάρυγγα, το οποίο είναι και απειλητικό για τη ζωή. Σε κάθε περίπτωση είναι αναγκαία η αλλεργιολογική εκτίμηση. Εφόσον το φάρμακο είναι υπεύθυνο για το αγγειοοίδημα, θα πρέπει να αντικατασταθεί άμεσα με αντι-υπερτασικό άλλης κατηγορίας.

Τι πρέπει να κάνω αν εμφανίσω αγγειοοίδημα μετά από αντιφλεγμονώδες φάρμακο;
Τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα, δηλαδή τα γνωστά αναλγητικά, μπορεί να προκαλέσουν αγγειοοίδημα με διάφορους μηχανισμούς. Σε αυτή την περίπτωση το αγγειοοίδημα εμφανίζεται συνηθέστερα από μία ως και τρεις ώρες από τη λήψη του φαρμάκου. H διαγνωστική διερεύνηση από τον αλλεργιολόγο είναι απαραίτητη προκειμένου να βρεθούν εναλλακτικές επιλογές φαρμάκων που μπορείτε να πάρετε με ασφάλεια.

Πώς ξέρω αν πάσχω από κληρονομικό αγγειοοίδημα;
Το κληρονομικό αγγειοοίδημα είναι ιδιαίτερα σπάνιο, μία περίπτωση κάθε 20.000 με 50.000 ανθρώπους. Ο ασθενής μπορεί να εμφανίσει επαναλαμβανόμενα επεισόδια αγγειοιδήματος στο δέρμα, στο λάρυγγα και στο πεπτικό. Τα επεισόδια διαρκούν πάνω από 24 ώρες, συνήθως λίγες ημέρες. Η νόσος ξεκινά μέχρι την ηλικία των 40 ετών. Συνήθως πάσχει και κάποιο γονιός του ασθενούς, ο οποίος εμφανίζει τα ίδια συμπτώματα καθώς σε αυτό τον τύπο αγγειοοιδήματος ενέχεται η έλλειψη μιας σημαντικής ρυθμιστικής πρωτεΐνης που είναι κληρονομική. Δεν υπάρχει κνίδωση και το αγγειοοίδημα δεν ανταποκρίνεται στη θεραπεία με αντιισταμινικά και κορτικοστεροειδή. Ο ιατρός θα πρέπει να αναζητήσει τη διάγνωση με εργαστηριακό έλεγχο του συμπληρώματος και εφόσον μπει η διάγνωση, θα χορηγήσει ειδικά για την πάθηση φάρμακα.

Πώς ξέρω αν πάσχω από επίκτητο αγγειοοίδημα;
Το επίκτητο είναι ακόμη πιο σπάνιο από το κληρονομικό αγγειοοίδημα. Έχει τις ίδιες εκδηλώσεις με το κληρονομικό, αλλά εμφανίζεται μετά τα 40 έτη. Είναι εξίσου επικίνδυνο, σε κάποιες περιπτώσεις οφείλεται σε άλλα νοσήματα και σε κάποιες περιπτώσεις δεν ανευρίσκεται αιτία. Χρήζει αιματολογικού ελέγχου -αντιμετώπισης, καθώς και χορήγησης ειδικών φαρμάκων από τον αλλεργιολόγο που θα παρακολουθεί και την πορεία της νόσου.

Τι είναι το ιδιοπαθές αγγειοοίδημα;
Είναι όλες οι υπόλοιπες περιπτώσεις αγγειοιδήματος, που δεν συνοδεύονται από κνίδωση και δεν έχει βρεθεί αιτία, παρά τον λεπτομερή έλεγχο από τον ειδικό αλλεργιολόγο.

Πώς μπορώ να αντιμετωπίσω το αγγειοοίδημα;
Η θεραπεία εξαρτάται πάντα από το αίτιο που προκάλεσε το αγγειοοίδημα. Η αντιμετώπιση γίνεται στα Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών ή από ειδικό αλλεργιολόγο. Σε κάποιες περιπτώσεις μόνο τα κορτικοστεροειδή και τα αντιισταμινικά αρκούν για τη θεραπεία, σε άλλες πάλι καταστάσεις π.χ. στην αναφυλαξία είναι απαραίτητη η χρήση της αδρεναλίνης. Σε πιο σπάνιες καταστάσεις, π.χ. στο κληρονομικό αγγειοοίδημα τα παραπάνω δεν έχουν αποτέλεσμα και χρειάζονται άλλα ειδικότερα φάρμακα. Σε κάθε περίπτωση την οριστική διάγνωση του αγγειοοιδήματος, την αναζήτηση του αιτίου, τη θεραπεία με φάρμακα και τις κατάλληλες οδηγίες θα τις δώσει ο αλλεργιολόγος.

Τι πρέπει να κάνω αν παρουσιάσω επεισόδιο με αγγειοοίδημα;
Αν εμφανίσετε επεισόδιο για πρώτη φορά πρέπει να πάτε σε Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών ειδικά αν έγινε σύντομα μετά από κάποιο τσίμπημα εντόμου, κατά τη διάρκεια ή μετά από γεύμα ή αφού πήρατε κάποιο φάρμακο. Εάν έχετε παρουσιάσει έστω και ένα επεισόδιο αγγειοοιδήματος στο παρελθόν, είναι σκόπιμο να επισκεφθείτε ένα αλλεργιολόγο για την περαιτέρω διερεύνηση και θεραπεία.